Uit den Ouden Doosch: Willem Frederik Hermans – De donkere kamer van Damokles

In deze Uit den Ouden Doosch een titel die velen van jullie zullen herkennen als een moetje voor de literatuurlijst van het vak Nederlands, waarbij je denkt: “laat ik deze maar nemen, die gaat over de Tweede Wereldoorlog, dat spreekt mij wel aan.” Is deze titel na zoveel jaar nog steeds een moetje of is het een echte aanrader?

Leeslijst

De donkere kamer van Damokles komt de meesten van jullie waarschijnlijk wel bekend voor van de leeslijst voor het eindexamen Nederlands van de middelbare school. Maar wie heeft het boek ook echt gelezen? Uit onderzoek blijkt dat steeds meer jongeren de boeken op hun boekenlijst ook echt lezen, driekwart van alle boeken worden daadwerkelijk gelezen onder leerlingen van havo en vwo. 29 jaar geleden was dat echt wel anders, er was altijd wel een klasgenoot die iemand kende die er voor kon zorgen dat het boekverslag in handen kwam van deze student. Na al die jaren is de Donkere kamer van Damokles echter zeker de moeite waard om te lezen.

Tweede Wereldoorlog: verzetsman of collaborateur

Het verhaal gaat over Henri Osewoudt, eigenaar van Sigarenmagazijn Osewoudt in Voorschoten. Henri ontmoet aan het begin van de oorlog luitenant Dorbeck in zijn kleine sigarenwinkel. Dorbeck vraagt hem om een filmrolletje te ontwikkelen. Tijdens hun eerste ontmoeting zijn ze er vrij snel uit dat ze veel op elkaar lijken. Het ontwikkelen van de film mislukt en Osewoudt gaat op eigen houtje foto’s maken van de Duitse verdedigingswerken. Na dit eerste klusje doet Osewoudt steeds meer klusjes voor Dorbeck en wordt Henri betrokken in zaken die met het verzet te maken lijken te hebben. Osewoudt wordt zelfs twee keer gevangen gehouden door de Duitsers. Na zijn tweede gevangschap weet Henri het reeds bevrijde Breda te bereiken en meldt hij zich daar direct. Tot zijn verbazing wordt hij direct aangehouden en hij wordt zelfs overgebracht naar Groot-Brittannië en komt daar in de gevangenis. Om zijn onschuld te bewijzen gaat hij op zoek naar Dorbeck en zoekt hij zijn Leica waarop een foto zou staan van Henri en Dorbeck samen.

Unieke literatuur

Het unieke aan het verhaal is dat de lezer er niet achter kan komen of Dorbeck en Osewoudt dezelfde persoon zijn of twee individuele personen, al is er wel een mogelijkheid om dat te achterhalen.

Osewoudt keek hem na. Toen hij zich omdraaide zag hij Ria staan in de halfopen tussendeur. -Wie was dat? -Zomaar iemand. -Hij leek precies op jou, zoals een negatief van een foto lijkt op een positief.

Of is dit alleen de kijk van de verteller op het geheel? Hermans weet alles zo te beschrijven dat je continu in twijfel blijft over deze vraag. Ook als je kijkt naar de diepere lagen en betekenissen van het verhaal is het uniek. Er zit overal een betekenis achter zoals het citaat hierboven dat refereert naar de fotografie die een belangrijke rol speelt in het boek en daar zit dan ook de connectie naar de titel van het boek.

Twee keer lezen

Dit boek twee keer lezen is zeker een aanrader zoals Claudia de Breij aangaf in haar lofrede, haar voorwoord in de uitgave van De donkere kamer van Damokles van Nederland leest uit 2012. Als je hem leest als examenkandidaat is het een moetje voor die vervelende lijst en kies je het boek misschien omdat het over de Tweede Wereldoorlog gaat. Jaren later kom je het boek tegen in de boekenkast en ben je toch wel weer benieuwd naar hoe het verhaal nu eigenlijk ging. Je leest het dan voor de tweede keer en ben je blij verrast dat je nog zoveel weet van het verhaal en ook dat je de eerste keer zoveel hebt gemist uit het verhaal. Je concludeert dat het niet alleen maar een verhaal is dat gaat over de Tweede Wereldoorlog en dat het veel dieper gaat dan dat je in eerste instantie dacht. Daarom is dit boek de moeite waard om weer uit den ouden doosch gehaald te worden en keer op keer opnieuw gelezen te worden. Hopelijk kan de hedendaagse scholier het opbrengen om dit verhaal tot de driekwart van de boeken te laten behoren die ze wel lezen.

Hasso Hofstede
Geschreven door:
Hasso is allereerst vader van drie kinderen, daarnaast staat hij voor de klas binnen het mbo. Naast zijn gezin en zijn leuke baan leest hij graag een boek, maakt hij goed gebruik van zijn Netflix-account en is hij niet vies van stevige rockmuziek. Op het gebied van boeken probeert hij graag allerlei genres uit.

reageer

Je e-mailadres wordt niet openbaar gemaakt. Gemarkeerde velden zijn verplicht *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Lost Password

Please enter your username or email address. You will receive a link to create a new password via email.